In het juninummer

Hoe maak je de vakbond weer sterk?
Doordat het aantal leden al jarenlang terugloopt, verminderen de tegenmacht en legitimiteit van vakbonden. Bovendien is de diversiteit op de arbeidsmarkt enorm toegenomen. Wat moet de vakbeweging doen om toch een belangrijke rol te blijven spelen? Beleidsadviseur Saskia Boumans van de FNV schetst de keuzes die gemaakt kunnen worden en de gevolgen daarvan voor de organisatie.

De stakende zzp’er
Ontevreden zzp’ers mogen niet staken, vond de rechtbank Midden-Nederland. Diewertje van Kesteren, winnares van de scriptieprijs van de vakbeweging, is het daar niet mee eens. Er is genoeg jurisprudentie waaruit je de conclusie kunt trekken dat zzp’ers wel degelijk collectief actie mogen voeren. Nu vakbonden met ledenverlies kampen, zouden zij daar op in kunnen spelen.

Grotere rol OR bij arbeidsvoorwaarden?
Recentelijk heeft de supermarktketen Jumbo voor zijn distributiecentra een arbeidsvoorwaardenreglement met de ondernemingsraad afgesloten, nadat overleg met de reguliere vakbonden was vastgelopen. Deze constructie is in Nederland een uitzondering, maar volgens voormalig directeur Sociale Zaken van VNO-NCW Jan-Willem van den Braak past een grotere rol van de OR bij de arbeidsvoorwaarden goed in de huidige tijd. Vakbonden zouden de OR dan als adviseur bij kunnen staan.

Willen we leren? Dan gaan we leren!
Loopbaanbegeleiding is er vooral op gericht werkzekerheid voor werkenden te realiseren. Maar in de praktijk komt het er meestal op neer dat die werkende daar zelf verantwoordelijk voor is. Dat vergroot echter de kansenongelijkheid, menen Karlien Haak en Jouke Post van het aan het CNV gelieerde James. Zij vinden dat de werkende meer steun moet krijgen bij zijn zoektocht. De vakbeweging is daarvoor de aangewezen partner.

Nieuw standaardcontract voor alle werkenden?
Het aantal flexwerkers groeit. Beleidsmakers slagen er maar niet in een evenwichtiger arbeidsmarkt te realiseren, omdat de instituties niet zijn afgestemd op die groei en wetgeving steeds mislukt. In plaats van vaste contracten minder vast of flexcontracten minder flexibel te maken, is het volgens onderzoeker Sabina Stiller van AIAS-HSI ook een optie om een nieuw standaard arbeidscontract voor alle werkenden te ontwerpen.

Hoe je arbeidsgehandicapten meer perspectief kunt bieden
Ondanks mooie afspraken uit het verleden, verloopt het aan het werk helpen van mensen met een arbeidsbeperking zeer moeizaam. Het is tijd om het over een andere boeg te gooien, vindt Bert Otten van Radar Advies. Sociale partners en overheid moeten zich inzetten om een sociale netwerkeconomie te ontwikkelen. Daarvoor is het nodig wetgeving te maken voor sociaal ondernemerschap.

Laat minister niet zelf onderhandelen
Vanaf 2020 hebben ambtenaren dezelfde rechtspositie als werknemers in de marktsector. Dat betekent dat ze ook een echte cao krijgen. Henk Strating en Wilco Brinkman van HS Arbeidsvoorwaarden raden aan om hierbij naar voorbeelden in de private sector kijken, zodat het wiel niet opnieuw hoeft te worden uitgevonden. Belangrijkste lessen: zorg voor vernieuwing, doe het samen, en houdt de minister weg van de CAO-tafel.

Vernieuwing is maatwerk
Veel ondernemingraden zijn bezig om medezeggenschap anders vorm te geven. Kern is dat de medewerkers meer participeren, waardoor de OR een andere rol krijgt. Camiel Schols en Coby Franken van SBI Formaat onderscheiden vier hoofdtrends. Meest vergaande is dat de OR zichzelf opheft. Ondernemingsraden doen er verstandig aan goed te onderzoeken welke vorm het beste bij hun bedrijf of instelling past.

Achterblijvende loonontwikkeling is een politieke keuze
Al enkele decennia daalt het aandeel van de lonen in het nationaal inkomen, terwijl het aandeel van de bedrijfswinsten stijgt. Dat wordt deels veroorzaakt door de flexibele arbeidsmarkt, waardoor de onderhandelingspositie van werknemers verzwakt. Die flexibilisering is het gevolg van politieke keuzes. Het is de hoogste tijd dat beleid te veranderen, vindt economisch beleidsmedewerker Jan Kouwenberg van de FNV.

O&O-fondsen moeten veel meer samenwerken
O&O-fondsen spelen een belangrijke rol om mensen inzetbaar te houden. Maar de veranderingen op de arbeidsmarkt gaan zo snel, dat de fondsen de slag dreigen te missen. Dat maakt hen kwetsbaar. Marc van der Meer van de Reflect/Tilburg Law School bepleit een nieuwe aanpak, die de hele levensloop bestrijkt. Samenwerking is daarbij het sleutelwoord.

Arbeidsverhoudingen staan onder druk
De wereld verandert snel, ook binnen de arbeidsverhoudingen. Er wordt meer decentraal geregeld, flexwerkers bestormen de werkvloer en maatschappelijk verantwoord ondernemen neemt aan belang toe. Maar de instituties die dit alles vorm moeten geven zijn nooit mee veranderd, constateert oud-directeur arbeidsvoorwaarden bij AWVN Hans van der Steen. Hij bepleit daarom een grondige renovatie.

 

Naast deze artikelen zijn er de rubrieken van onze vaste medewerkers.

Meer lezen? Neem dan nu een abonnement, of vraag een proefnummer aan.