In het juninummer

2014-2Organiseer het CAO-proces van onderop
Om het draagvlak van de CAO te vergroten, zouden ondernemingsraden veel meer betrokken moeten worden bij de CAO-proces. Volgens vakbondsbestuurder Bernard van Iren van FNV KIEM en arbeidsvoorwaardenadviseur Henk Strating kunnen zij de wensen van werknemers inventariseren, die de vakbondsbestuurders meenemen in de onderhandelingen. Maar een van onderop georganiseerd CAO-proces verhoudt zich niet met een van bovenaf opgelegde centrale looneis.

De arbeidsmarkt sluit mensen uit
Werkgevers nemen mensen met een verondersteld lage productiviteit niet aan. Dat leidt tot een tweedeling op de arbeidmarkt. De Participatiewet lost dat niet op, denkt arbeidsmarkteconoom Ronald Dekker van de Universiteit Tilburg. De in deze wet genoemde Werkbedrijven bieden echter een goed aanknopingspunt om werkzekerheid voor zwakke groepen op de arbeidsmarkt te realiseren. Die Werkbedrijven kunnen als detacheerder fungeren voor bedrijven in de regio. Tegelijkertijd moeten dan die bedrijven uit de regio risicodragend deelnemen in die Werkbedrijven.

Vakbonden moeten koers radicaal verleggen
Om in de toekomst aantrekkelijk te blijven voor werknemers, moeten vakbonden hun koers radicaal verleggen. In plaats van zich vooral bezig te houden met arbeidsvoorwaarden, zullen ze zich volgens landelijk bestuurder metaaltechniek Marco Hietkamp van CNV Vakmensen en Marieke van Essen van A-advies moeten focussen op de ontwikkeling en inzetbaarheid van medewerkers. Dat heeft grote gevolgen. Bonden zullen samen op moeten trekken, wat kan leiden tot één nationale vakbeweging. Ook zal er een ander verdienmodel komen. Mensen gaan betalen voor service, waarbij leden korting krijgen.

Een sterke bond zorgt voor welvaart
In het vorige nummer van Zeggenschap stelde Paul de Beer dat het stelsel van arbeidsverhoudingen geen invloed heeft op de economische prestaties van een land. Voorzitter Ellen Dekkers van FNV Bondgenoten is het daar niet mee eens. Het poldermodel zorgt voor evenwicht en bevordert daarmee economische groei. Voorwaarde daarvoor is wel een sterke vakbond, die een duidelijke agenda heeft.

Samen bouwen aan de bedrijfsgemeenschap
Werkgevers zullen een steeds belangrijkere rol spelen als bindende factor in de samenleving. Dat betekent dat zij zich rekenschap zullen moeten geven van hun maatschappelijke taak. Duurzaamheid, de zorg dat alle werkenden zich kunnen blijven ontwikkelen en het voorkomen van tweedeling zijn daar essentiële waarden in, vinden algemeen directeur Harry van de Kraats en beleidsadviseur Arjen Verhoeff van AWVN.

Loonverschillen tussen sectoren? Een hellend vlak
Niet alleen bij werkgevers, maar ook bij steeds meer vakbondsbestuurders klinkt de roep om de centrale looneis die vakbonden per jaar vaststellen af te schaffen. Het zou beter zijn deze af te stemmen op de prestaties van de sector. Vakbonden begeven zich daarmee op een hellend vlak, vindt hoofdredacteur Aldo Dikker. Loondifferentiatie bevordert een bonuscultuur en ondergraaft de solidariteit tussen sectoren en werknemers onderling.

Korter werken om te leren
Terwijl de werkloosheid nog toeneemt, klinken er steeds vaker geluiden dat die nauwelijks zal dalen als de economie straks weer groeit. Deze baanloze groei zou het gevolg zijn van automatisering en robotisering. Dit biedt dit echter kansen voor een herverdeling van de beschikbare arbeid, vindt zelfstandig adviseur Kees Korevaar. Hij bepleit kortere werkweken, gekoppeld aan leren op de werkplek.

Discussie topinkomens lijkt zinloze symboolpolitiek
De morele verontwaardiging over de hoge beloning van topbestuurders is groot. De ondernemingsraad zou daarover de discussie met de bestuurder over aan moeten gaan, vindt minister Asscher van SZW. Adviseur arbeidsverhoudingen Frank Schreiner van FNV Formaat vraagt zich af of dit zoden aan de dijk zal zetten. De OR heeft namelijk veel te weinig kennis van zaken om goed voorbereid aan die discussie te beginnen.

Werkgevers vergeten werknemers
Om de industrie toekomstbestendig te maken, zullen bedrijven volgens werkgeversorganisatie FME veel meer in moeten zetten op slimme technologie. De rol van de werknemers om bedrijven slimmer te maken blijft echter onderbelicht, constateert emeritus hoogleraar sociale innovatie Frank Pot. Daarmee blijft Nederland achter bij veel andere Europese landen, waar sociale innovatie hand in hand gaat met technologische innovatie.

Meer zeggenschap met aandelen
De meeste werkgevers en werknemers voelen er wel wat voor om werknemers te laten participeren in het bedrijf door hen aandelen te geven, zo blijkt uit onderzoek van de Stichting Nederlands Participatie Instituut. Dergelijke bedrijven presteren namelijk beter. Volgens Hans Hubregtse en Fredy Peltzer van FNV Bondgenoten willen ook de vakbonden er voorzichtig mee gaan experimenteren, omdat werknemers zo extra zeggenschap krijgen. Het mag echter geen vervanging zijn van de huidige medezeggenschap via de OR.

Wachtdagen spelen geen rol
Bij de onlangs afgesloten CAO voor de schoonmaaksector spitste de discussie zich toe op verzuimbeleid. Als werknemers de eerste dagen van hun verzuim zelf moeten betalen, zullen die minder verzuimen. Die redenering klopt niet, weet Mark Fleuren van DEXIS Arbeid. Uit onderzoek blijkt namelijk dat niet geld, maar het contact tussen werknemer en leidinggevende bepalend is voor de verzuimmelding.

Maatwerk is in de meeste CAO’s mogelijk
De CAO staat regelmatig ter discussie. Is het geen ouderwets instrument, dat te klemmend, te star en te weinig flexibel is, waardoor er steeds minder draagvlak ontstaat? Evelien Zielschot en Mattyn van Lier van AWVN hebben 108 grotere bedrijfstak- en ondernemings-CAO’s onderzocht en concluderen dat er voldoende mogelijkheden zijn om tot maatwerk te komen.

Verlof op eigen kosten
In CAO’s zijn allerlei bepalingen opgenomen over verlof bij feestdagen. Die zijn vooral geënt op het christelijke geloof. Verlof voor niet-christelijke feestdagen ontbreekt in veel CAO’s, constateren juristen Harry van Drongelen en Maartje van Eeden van de Universiteit Tilburg. En in CAO’s waar daarover wel bepalingen staan, moet de werknemer vaak zelf voor dat verlof opdraaien.

Naast deze artikelen zijn er de rubrieken van onze vaste medewerkers.

Meer lezen? Neem dan nu een abonnement, of vraag een proefnummer aan.