In het juninummer

Zeggenschap-2015-2Zonder CAO op de nullijn?
Volgens de bonden zitten ambtenaren al vier jaar lang op de nullijn. Ze vergeten daarbij echter te melden dat het hier CAO-loon betreft, en dat het werkgevers vrij staat meer te betalen. Dat is ook precies wat gebeurt, meent hoogleraar arbeidsverhoudingen Paul de Beer. Uit cijfers blijkt namelijk dat de lonen bij de overheid tussen 2010 en 2013 met 9,3% gestegen.

Strijd om vakmanschap
Zowel bedrijven als vakbonden hebben vakmanschap hoog op de agenda staan. Het lijkt dus makkelijk om elkaar daarin te kunnen vinden. Niets is minder waar, constateert onderzoeker Saskia Boumans van de FNV. Beide bedoelen er heel iets anders mee, en dat lijkt onverenigbaar. Als de vakbeweging vakmanschap en professionaliteit centraler wil stellen, dan zal ze het verhaal dat dat óók goed is voor het bedrijf moeten loslaten.

Laat loon met bedrijfsprestaties meeademen
De CAO komt steeds meer onder druk te staan. Jongerenorganisaties van vakbonden en werkgevers zijn dat zat. Michiel Hietkamp (voorzitter van CNV Jongeren), Robbert Coenmans (voorzitter van FNV Jong), Elwin Wolters (coördinator VCP Young Professionals) en Evelien Zielschot (coördinator van AWVN Young HR) vinden dat partijen op moeten houden met bekvechten en snel aan de slag moeten om de arbeidsmarkt en de arbeidsvoorwaarden te moderniseren. Zij doen een aantal voorstellen.

Experimenteren met een basisinkomen
Nu computers en robots steeds meer werk uit handen van mensen nemen, wordt het volgens raadslid Lisa Westerveld van GroenLinks in Nijmegen de hoogste tijd participatie als ideaalbeeld los te laten. Dat vereist een andere kijk op werk en inkomen. Een basisinkomen zou een oplossing kunnen zijn. Het is daarom goed dat daarmee geëxperimenteerd wordt.

Ambtenarenbonden eisen recht op onderhandelen
De politiek wil de rechtspositie van ambtenaren gelijktrekken met die van werknemers in de marktsector. In het voorstel ontbreekt echter het recht van bonden om vrij over arbeidsvoorwaarden te kunnen onderhandelen. Daar wil de politiek het laatste woord hebben. Dat druist volgens Renate Bos van FNV Overheid echter tegen allerlei verdragen in. Als de overheid voet bij stuk houdt, is de bond voornemens een klacht in te dienen bij de Internationale ArbeidsOrganisatie.

OR-scholing moet zich richten op macht
De Angelsaksische ondernemingsideologie rukt op, waarbij het er vooral om gaat winst op zo kort mogelijke termijn te maken. Daarbij is veel minder ruimte voor samenwerking met en invloed van werknemers. De ondernemingsraad moet zich daarom meer met machtsvraagstukken bezig houden, vindt organisatieadviseur Henk Stil.

De CAO in historisch perspectief
De discussie over nut en toekomst van de CAO laait weer op. De CAO zou te duur is, te omvattend en te rigide zijn. Historicus Sjaak van der Velden vraagt zich af wat de critici willen. Terug naar de 19de eeuw toen werknemers niets te zeggen hadden? De CAO is een succesvol instrument gebleken en biedt ook voldoende mogelijkheden tot maatwerk.

Private equity: roofvogel of zegen
Eind april vond in de Tweede Kamer een rondetafelgesprek plaats over private equity. Dit fenomeen had zich bij V&D weer eens van zijn slechtste kant laten zien. Volgens adviseur fusie en reorganisaties Ron Tolman van de FNV is private equity echter niet per definitie fout. In Nederland zijn 350.000 werknemers werkzaam zijn bij 1400 ondernemingen waarin private equity fondsen deelnemen. Veel daarvan presteren goed. Wel zou er betere controle moeten komen door meer transparantie en zeggenschap van werknemers.

Schijnconstructies: sociale partners aan zet
De aanpak van schijnconstructies staat hoog op de agenda, getuige ook de aanname van de Wet aanpak schijnconstructies. Maar wat zijn schijnconstructies nu precies en hoe vaak komen ze voor? Dat is onduidelijk, constateren adviseurs Wilco Brinkman van HS Arbeidsvoorwaarden en Marieke van Essen van a-advies die daar onderzoek naar hebben gedaan. Wel weten ze dat alleen wetgeving niet voldoende is om schijnconstructies te bestrijden en te voorkomen. Daarvoor zullen werkgevers en vakbonden zelf aan de slag moeten.

Staat de medezeggenschap stil? En zou dat erg zijn?
In het vorige nummer van Zeggenschap schreef Anne Marie Ververs ‘De medezeggenschap staat stil’. Zij bepleitte daarin vernieuwing van de medezeggenschap. Emeritus-hoogleraar HRM Jan Kees Looise van de Universiteit Twente vindt dat onzin. Volgens hem is de huidige OR uitstekend in staat met veranderingen in de organisatie van het werk om te gaan.

De zin van de postpolder
Namens VNO-NCW heeft Jan-Willem van den Braak de opkomst en neergang van het poldermodel van binnenuit meegemaakt. In januari 2015 verscheen van zijn hand ‘Bijna een eeuw polderwerk … en daarna.’ Voor Zeggenschap heeft hij dat bewerkt tot twee artikelen. In het vorige nummer beschreef hij de opkomst van de postpolder vanaf 2006. Dit keer gaat hij in op wat ons daarin bindt. Hij bepleit opname van de menselijke waardigheid als extra doelstelling van de SER.

Naast deze artikelen zijn er de rubrieken van onze vaste medewerkers.

Meer lezen? Neem dan nu een abonnement, of vraag een proefnummer aan.