In het decembernummer

CAO in het onderwijs is niet rechtsgeldig
Om afspraken over collectieve arbeidsvoorwaarden de status van CAO te geven, moet aan een aantal juridische voorwaarden zijn voldaan. In het onderwijs is dat niet het geval, constateert Harry van Drongelen van de vakgroep sociaal recht en sociale van de Universiteit van Tilburg. De onderhandelende bonden vormen geen werknemersvereniging en het is twijfelachtig of de werkgevers statutair bevoegd zijn een CAO af te sluiten. Ook belemmert andere wetgeving de rechtsgeldigheid van de CAO.

Gooi ons pensioenstelsel niet te grabbel
Nu pensioenen niet meer zo zeker zijn als gedacht, wordt van verschillende kanten het hele pensioensysteem aangevallen. Peter Gortzak, hoofd beleid binnen de directie strategie & beleid bij pensioenuitvoerder APG, snapt daar niets van. Volgens hem hebben we nu een uitgebalanceerd systeem met solidariteit tussen de verschillende generaties. Het alternatief van meer individualisering brengt hogere kosten en risico’s met zich mee.

Waarom de industrie terugkeert
Nog niet zo lang geleden verplaatsten bedrijven massaal hun activiteiten naar lagelonenlanden. Nu halen ze dat steeds vaker terug. Belangrijke redenen daarvoor zijn de hoger dan gedachte kosten, de angst dat het product wordt nagemaakt en technologische ontwikkeling. Maar zeker zo belangrijk is het inzicht dat voor innovatie het ontwikkelen en produceren van het product bij elkaar horen, meent emeritus hoogleraar bedrijfskunde Ben Dankbaar van de Radboud Universiteit Nijmegen.

Hoe wint de vakbeweging jongeren terug?
Jongeren tot 25 jaar worden nauwelijks nog lid van een vakbond. Niet alleen weten ze vaak niet wat een bond voor hen kan betekenen, maar ze organiseren zich ook liever in andere verbanden, zo onderzoeker Fabian Dekker van de Erasmus Universiteit Rotterdam. Om jongeren te winnen, zal de vakbeweging moeten laten zien dat zij ook opkomt voor hun belangen.

Draagvlak CAO’s? Breek dan die polder open!
Volgens de SER is er voldoende draagvlak voor cao’s. Judith de Groot van Alternatief voor Vakbond betwijfelt dat. Volgens haar is het dringend nodig dat er andere partijen bij die CAO’s worden betrokken in plaats van steeds weer dezelfde bonden en werkgeversorganisaties. Hoewel die mogelijkheid op papier bestaat, blijkt de praktijk een stuk weerbarstiger.

HRM en OR hebben elkaar nodig
De HR-afdeling en de OR zijn grotendeels met dezelfde onderwerpen bezig. De eerste vertegenwoordigt daarbij de werkgever, de tweede de werknemers. Toch trekken ze weinig met elkaar op. Cursussen of opleidingen voor HR en OR gezamenlijk zijn er nauwelijks. Hoogleraar HRM Jan Kees Looise van de Universiteit Twente vindt dat vreemd. Door in elkaar te investeren, kan de sociale factor in het bedrijf meer betekenis krijgen.

Vakmanschap is geld waard
Er is een herwaardering gaande van het vakmanschap. Marc van der Meer, directeur landelijk Expertisecentrum Beroepsonderwijs, en Jos van Zwieten, managing consultant bij CINOP, denken dat dit gevolgen zal hebben voor de arbeidsverhoudingen. Werknemers willen meer regie op de ontwikkeling van dat vakmanschap, en minder afhankelijk zijn van wat er door sociale partners en overheid over wordt bepaald.

Wie bindt, die wint
CAO-partijen lijken nog wel eens te vergeten dat ze niet alleen tegengestelde belangen hebben, maar ook overlappende. Wanneer ze die gemeenschappelijke belangen als uitgangspunt nemen, lukt het volgens Henk Strating en Keimpe Schilstra – oprichters van X-stra, dat bemiddelt bij arbeidsvoorwaardelijke conflicten – veel beter een CAO-conflict op te lossen of een CAO te vernieuwen.

Reorganiseren: het venijn zit in de start
De houding en het gedrag van de medewerkers zijn essentieel om goed te kunnen reorganiseren. Daarom is het belangrijk hen te laten participeren in het reorganisatieproces, vindt John Miltenburg van adviesbureau Linxx. Dat heeft ook gevolgen voor de opstelling van vakbonden en OR. Die moeten minder zelf uitonderhandelen en meer hun achterban steunen om mee te reorganiseren.

Medezeggenschap is van iedereen
Bedrijven experimenteren met nieuwe vormen van medezeggenschap. Kern daarvan is de behoefte om medezeggenschap te verbreden van de ondernemingsraad naar meer directe participatie van de werkvloer. Dat verandert de rol van de OR, denken Marieke Audenaerde en Kim van der Hoeven van werkgeversvereniging AWVN.

Samen de recessie uit
Het CAO-seizoen 2013 is ten einde. Margriet Kraamwinkel van FNV Bondgenoten en Laurens Harteveld van AWVN maken de balans op en blikken vooruit naar 2014. Hoewel FNV en AWVN aanzienlijk verschillende opvattingen hebben, is het door de recessie volgens hen van groot belang dat partijen toch afspraken met elkaar blijven maken.

Naast deze artikelen zijn er de rubrieken van onze vaste medewerkers.

Meer lezen? Neem dan nu een abonnement, of vraag een proefnummer aan.