In het decembernummer

4-2015TTIP: beter geen verdrag dan een slecht verdrag
De Europese Unie en de Amerikanen onderhandelen over TTIP, een verdrag om handel en investeringen over en weer te bevorderen. Het lijkt er echter sterk op dat vooral de multinationals er beter van worden, terwijl de bescherming werknemers en consumenten afneemt. Agnes Jongerius, die voor de PvdA in het Europees Parlement zit, vindt dit onaanvaardbaar.

Jongerenbeleid is nodig, maar niet ten koste van ouderen
Op de arbeidsmarkt worden jong en oud vaak aan elkaar gekoppeld. Onlangs nog kwam de FNV met een voorstel om ouderen minder te laten werken, zodat er meer jongeren aan de slag kunnen. En eerder dit jaar kwamen jongerenorganisaties in opstand tegen speciale ouderenparagrafen in cao’s. Volgens onderzoeker Frank Tros van AIAS zijn jongeren en ouderen echter niet in competitie, maar vullen ze elkaar juist aan.

Verstoorde machtsbalans bedreigt CAO
De CAO staat onder druk. Dat komt enerzijds doordat er als gevolg van het toenemend aantal zzp´ers minder werknemers onder de cao vallen, en anderzijds doordat er steeds minder mensen lid van de vakbond worden. Paul de Beer, directeur van het Wetenschappelijk Bureau voor de Vakbeweging, en onderzoeker Peter van der Valk van de Burcht dragen enkele oplossingen aan. Zo kan er een uniform arbeidscontract voor alle werkenden komen, of kun je iedereen gratis lid van de vakbond maken.

Zeven overwegingen om samen te werken
De arbeidsmarkt verandert snel. Sommige sectoren groeien, terwijl andere krimpen. En de vaste baan voor het leven bestaat niet meer. Dat vraagt volgens Marc van der Meer van de Reflect/Tilburg Law School om instituties die dit in goede banen leiden. De sectorale O&O-fondsen zijn daar uitstekend geschikt voor. Als die goed met elkaar samenwerken, is dat te prefereren boven het vormen van een nationaal O&O-fonds.

Het redelijke midden
Na de aanslagen in Parijs door IS riepen werkgevers en vakbonden gezamenlijke op pal te blijven staan voor onze vrijheden, waarden en normen. Dat is mooi in een maatschappij die steeds verder polariseert. Werkgevers en bonden doen echter zelf ook hard mee aan die polarisatie, vindt hoofdredacteur Aldo Dikker. Het zou goed zijn als ze zelf de daad bij het woord voegen en meer proberen te verbinden.

Falend toezicht: waar is de OR?
Steeds vaker komen bedrijven en instellingen in het nieuws die ten onder gaan aan mismanagement en falend toezicht. Grote vraag is waarom de ondernemingsraad geen rol heeft gespeeld om dit tegen te gaan. OR-trainer Her Grimbergen van Driekant vindt dat de OR te weinig gebruik maakt van zijn wettelijke bevoegdheden en dat zijn rol in codes voor goed bestuur veel duidelijker omschreven moet worden.

Nieuwe wet voorkomt ontduiking van de CAO
Het laatste jaar is een groot aantal CAO’s niet vernieuwd. Dat wil echter niet zeggen dat werknemers geen CAO meer hebben. Door nawerking blijft de CAO gelden. Voor werknemers die door algemeen verbindend verklaring onder de CAO vielen, gold dit echter niet. Maar sinds 1 juli 2015 kent de Wet AVV de mogelijkheid om eenmalig verlenging van het avv-besluit met één jaar aan te vragen. Esther Koot-van der Putte van CAO-recht advies en opleiding raadt cao-partijen aan daar gebruik van te maken.

OR, neem het voortouw!
In het Sociaal Akkoord van april 2013 spraken werkgevers en vakbonden af dat er banen moeten komen voor mensen met een arbeidsbeperking. Daar zit de vaart nog niet echt in, vindt beleidsadviseur Debby Radoux van FNV Overheid. Volgens haar moet de OR het voortouw nemen. Het inpassen van deze groep binnen arbeidsorganisaties levert namelijk ook inzicht in de werkprocessen op. Dat kan de OR op veel andere terreinen goed van pas komen.

Het is vijf voor twaalf voor de CAO
Werkgevers en vakbonden vinden elkaar steeds moeilijker bij het afsluiten van CAO’s. Dat kan er volgens Henk Strating en Wilco Brinkman van HS Arbeidsvoorwaarden toe leiden dat uiteindelijk de CAO zoals we die kennen wordt bedreigd. Zij bepleiten drastische ingrepen, waarin veel meer ruimte is voor maatwerk. Daartoe moeten CAO-partijen wel bereid zijn ook het onderhandelingsproces te vernieuwen. Onderhandelaars moeten ruimte maken voor co-creatie, waarbij (groepen) individuele werkgevers en werknemers zelf meepraten en beslissen over hun eigen CAO.

EOR wil meer invloed bij reorganisaties
In 2009 nam de EU een herziening van de Richtlijn over de Europese ondernemingsraad aan. Op een aantal punten vormde dit een aanzienlijke verbetering ten opzichte van de oude Richtlijn uit 1994. In 2016 staat een evaluatie van deze Richtlijn op de Europese agenda. De Europese vakbeweging zet vooral in op grotere invloed van de EOR bij reorganisaties, weet adviseur Sjef Stoop van SBI Formaat.

Waarom het beter is als ook niet-leden meedenken over de CAO
Er is veel te doen over de representativiteit van de vakbonden. Het verwijt aan bonden is dat zij alleen de leden laten meebeslissen over de CAO, en die zijn steeds minder een afspiegeling van de beroepsbevolking. Het kan ook anders, betoogt Jojanneke Vanderveen van Alternatief Voor Vakbond. Door de CAO ook aan niet-leden voor te leggen, is het draagvlak veel groter.

Jongeren willen medezeggenschap
Er zitten maar weinig jongeren in ondernemingsraden. De jongerenorganisaties van de sociale partners is dat een doorn in het oog. Daarom starten zij een ORLab, waarin jongeren niet alleen kennis kunnen maken met medezeggenschap, maar ook aan kunnen geven wat zij daarvan verlangen. Volgend jaar begint een pilot in de zorg. Volgens voorzitter Michiel Hietkamp van CNV Jongeren zijn er genoeg jongeren die interesse hebben.

Naast deze artikelen zijn er de rubrieken van onze vaste medewerkers.

Meer lezen? Neem dan nu een abonnement, of vraag een proefnummer aan.