Ambtenarenbonden eisen recht op onderhandelen

De ambtenarenbonden zijn van plan een klacht in te dienen bij de Internationale ArbeidsOrganisatie (ILO). Daarmee willen ze hun recht opeisen om over arbeidsvoorwaarden te onderhandelen, zegt Renate Bos van FNV Overheid  in het juninummer van Zeggenschap.

Het wetsvoorstel om de rechtspositie van ambtenaren gelijk te trekken met die van werknemers in de marktsector ligt na 4,5 jaar discussie nu bij de Eerste Kamer. Maar er zit wel een addertje onder het gras. Als het gaat om de onderhandelingen over arbeidsvoorwaarden, wordt er helemaal niets gelijk getrokken. De politiek meent daar als wetgevende macht het laatste woord in te hebben. Volgens Bos druist dat tegen allerlei verdragen en rechterlijke uitspraken in. ‘Eén van de fundamentele werknemersrechten uit het Europees Sociaal Handvest, namelijk het recht op overleg en onderhandelingen over arbeidsvoorwaarden, werd door de rechter ook op de overheid van toepassing verklaard. Het ESH maakt namelijk geen onderscheid tussen werknemers in de private sector en overheidspersoneel.’

ILO-verdrag
Ook wordt ILO-verdrag 151, dat in 1988 door Nederland geratificeerd is, met voeten getreden. Bos: ‘Dit verdrag regelt onder meer het recht op betrokkenheid van bonden bij de totstandkoming van arbeidsvoorwaarden voor overheidspersoneel. Het is gesloten omdat ILO-verdrag 98, waarin het recht op vrijwillig collectief onderhandelen over arbeidsvoorwaarden is vastgelegd, door verschillende overheden werd ‘toegepast op een wijze die grote groepen van ambtenaren uitsluit’, zo staat in het verdrag te lezen. Het verdrag maakt duidelijk dat dat niet de bedoeling is. De terminologie in verdragen 151 en 98 is vrijwel hetzelfde. ‘Vrijwillig collectief onderhandelen’, een term die ook in het ESH voorkomt dat, zoals we zagen, óók van toepassing is op overheidspersoneel, betekent onder meer dat overheidsingrijpen in arbeidsvoorwaarden niet is toegestaan, tenzij er sprake is van een noodsituatie. Zo is door deze verdragen een ‘overheidsvrije’ ruimte geschapen waarin op voet van gelijkheid onderhandeld kan worden over arbeidsvoorwaarden door werkgevers en werknemers. Deze overheidsvrije ruimte wordt door uitspraken van Kamerleden die impliceren dat zij uiteindelijk het politieke primaat hebben om ambtelijke arbeidsvoorwaarden vast te stellen, met voeten getreden.’

Klacht
De overheidsbonden willen nu met de nieuwe Eerste Kamer in gesprek gaan om het wetsvoorstel aan te passen. ‘Mocht dat opnieuw niet leiden tot een oplossing, dan zijn de ambtenarenbonden voornemens een klacht in te dienen bij de ILO om die overheidsvrije ruimte terug te claimen. Want bonden willen op voet van gelijkheid kunnen onderhandelen met de overheidswerkgevers, zoals dat gebruikelijk is in Nederland’, aldus Bos.